Sự tiến hóa của văn hóa giao hàng Hàn Quốc: Từ Baemin đến giao hàng rạng sáng

Được dịch từ bản gốc tiếng Hàn.

Văn hóa giao hàng của Hàn Quốc là một hệ thống không thể tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Chỉ cần có ứng dụng Baedal Minjok, Coupang Eats hay Yogiyo là gà rán, pizza, đồ Trung Quốc, và cả món của nhà hàng cao cấp cũng được đưa tới trước cửa trong vòng 30 phút. Phí giao hàng thường khoảng KRW 1,000–4,000, và ngày mưa đôi khi có phụ phí. Tôi gọi giao hàng ít nhất ba lần một tuần, và nói thật là cơ thể tôi đã thành ra không thể sống thiếu nó.

Nhìn lại lịch sử giao hàng ở Hàn Quốc thì thật thú vị. Những năm 90 chỉ có giao mì tương đen jjajangmyeon, rồi sự xuất hiện của các ứng dụng giao hàng trong thập niên 2010 đã thay đổi mọi thứ. Từ khi Baedal Minjok ra mắt năm 2010, cục diện ngành ăn uống Hàn Quốc đã hoàn toàn khác. Giờ thì 2 giờ sáng vẫn gọi được tteokbokki, và ngay cả một cây kem cũng giao được. Tôi luôn mang lòng biết ơn với sự vất vả của các anh chị tài xế giao hàng.

Cũng mang tính cách mạng như giao đồ ăn là ‘giao hàng rạng sáng’. Dịch vụ này do Market Kurly (nay là Kurly) khởi xướng, hoạt động theo kiểu: đặt trước 11 giờ đêm thì trước 7 giờ sáng hôm sau hàng đã ở trước cửa. Từ thực phẩm tươi tới đồ dùng sinh hoạt, một ứng dụng giải quyết hết mà không cần tới siêu thị. Rocket Fresh của Coupang cũng cung cấp dịch vụ tương tự, nên ở Hàn Quốc số người trực tiếp đi siêu thị mua sắm ngày càng ít.

Nói Rocket Delivery của Coupang là một cuộc cách mạng của thương mại điện tử Hàn Quốc cũng không hề quá lời. Hàng Rocket Delivery mặc định giao trong ngày hoặc ngày kế tiếp, và nếu đăng ký hội viên Rocket Wow (KRW 7,890 mỗi tháng) thì được miễn phí vận chuyển kèm cả Coupang Play (dịch vụ OTT). Lần đầu trải nghiệm việc đặt hàng lúc nửa đêm mà sáng hôm sau đã tới, bạn sẽ thấy thật đáng ngạc nhiên. Ở Hàn Quốc, ‘ngày có hàng về’ mang cảm giác háo hức như một Giáng sinh nhỏ.

Karrot (Danggeun Market) đã mở ra một chương mới cho văn hóa mua bán đồ cũ và giao nhận. Khởi đầu là ứng dụng mua bán đồ cũ theo khu dân cư, giờ nó đã lớn thành nền tảng cộng đồng địa phương, không chỉ giao dịch trực tiếp mà còn có tin tức khu phố, tuyển việc làm thêm và thông tin bất động sản. Những câu chuyện thành công kiểu ‘tôi mua được máy giặt trên Karrot với giá KRW 30,000’ nghe được thường xuyên quanh mình. Khi chuyển nhà, đăng những món không cần dùng lên Karrot và bán hết trong vài giờ cũng là một trải nghiệm kỳ lạ.

Dịch vụ chuyển phát ở cửa hàng tiện lợi và tủ nhận hàng tự động cũng là phần quan trọng của hạ tầng giao nhận Hàn Quốc. CU Delivery cho phép gửi hàng từ mức KRW 3,000, rất hữu ích cho các giao dịch nhỏ, còn tủ nhận hàng tự động ở các chung cư giúp bạn nhận hàng an toàn dù không có nhà. Tôi hay dùng dịch vụ gửi trả hàng của GS25 vì nó giúp xử lý việc hoàn hàng khi mua online ngay tại cửa hàng tiện lợi. Hệ thống hậu cần của Hàn Quốc thật sự thuộc hàng tốt nhất thế giới.

Ở một Hàn Quốc mà giao đồ ăn và giao hàng phát triển đến mức này, ‘ở nhà’ hoàn toàn có thể trở thành một lối sống. Đồ ăn thì gọi giao, đồ dùng thiết yếu thì giao rạng sáng, mua sắm thì online — không bước ra khỏi nhà vẫn sống được. Tiện thì tiện, nhưng tôi nghĩ những trải nghiệm kiểu cũ như tự đi chợ mua thức ăn hay ăn cơm ở quán trong khu phố cũng rất đáng quý. Chẳng phải điều quan trọng chính là sự cân bằng: hưởng tiện lợi của công nghệ mà không bỏ mất những cuộc gặp trực tiếp với con người hay sao.