Một ngày của người đi làm ở Hàn Quốc: Về đúng giờ là ước mơ, tăng ca là thực tế?

Được dịch từ bản gốc tiếng Hàn.

7 giờ sáng, khi báo thức reo, tay tôi tìm điện thoại trước cả khi mắt kịp mở. Kiểm tra những tin nhắn dồn lại qua đêm trong nhóm chat công việc trên KakaoTalk chính là khởi đầu một ngày. Tôi là dân công sở năm thứ 5 ở một công ty IT gần ga Gangnam; giờ vào làm là 9 giờ nhưng để tránh tàu điện ngầm đông đúc, tôi phải rời nhà trước 8 giờ. Sự chen chúc như chiến trường trên tuyến số 2 vào giờ cao điểm thì không trải qua sẽ không bao giờ hiểu được.

Điều không thể thiếu trong văn hóa công sở Hàn Quốc chính là ‘giờ ăn trưa’. Thường là từ 12 giờ đến 1 giờ, và một tiếng đó là khoảng thời gian hạnh phúc nhất trong ngày của dân công sở. Ăn cơm phần baekban ở quán gần công ty – kimchi jjigae KRW 8,000, doenjang jjigae KRW 8,500, jeyuk bokkeum KRW 9,000 – là chuyện thường ngày. Gần đây giá bữa trưa tăng nhiều nên câu ‘hạnh phúc với KRW 10,000’ cũng đang thành chuyện xưa. Dù vậy, bữa trưa ngồi quây quần tán gẫu cùng đồng nghiệp là động lực để trụ qua buổi chiều.

Đến khoảng 2 giờ chiều, cuộc chiến với cơn buồn ngủ sau bữa ăn – thứ không bao giờ vắng mặt – bắt đầu. Lúc này, mua một ly americano ở quán cà phê tầng 1 là luật bất thành văn của dân công sở Hàn Quốc. Dù công ty có máy pha cà phê, nhiều người vẫn cố tình ra ngoài để đổi không khí. Vừa thấy americano Starbucks KRW 4,500 là đắt nhưng vẫn mua mỗi ngày – đó là hiện thực buồn của dân công sở.

Người ta nói từ khi chế độ làm việc 52 giờ mỗi tuần có hiệu lực, văn hóa tăng ca đã giảm nhiều, nhưng khác biệt rất lớn tùy ngành và tùy công ty. Ngành IT thì không tránh được tăng ca trước hạn dự án, còn các tập đoàn lớn thì văn hóa về đúng giờ đã tương đối định hình. Nhiều startup áp dụng giờ làm linh hoạt nên giờ đến và về khá thoải mái, nhưng cường độ công việc thường cũng cao tương ứng. Tôi cũng từng có thời rung rinh với cụm từ ‘về lúc 6 giờ’.

Với dân công sở Hàn Quốc, khoảng thời gian sau giờ làm mới là lúc ‘cuộc sống’ thật sự bắt đầu. Có người đến phòng gym, có người sau giờ làm đi trung tâm học tiếng Anh hay lập trình, có người xem Netflix để nghỉ ngơi – mỗi người một cách trải qua buổi tối. Gần đây, cùng trào lưu ‘gatsaeng’ (sống như thần), số người thuộc hội Miracle Morning dậy từ 5 giờ sáng tập thể dục rồi mới đi làm cũng tăng lên. Thật lòng thì tôi thuộc kiểu chỉ cần được nằm xuống sofa sau giờ làm là đã thấy biết ơn.

Văn hóa hoesik (tiệc công ty) cũng đã thay đổi nhiều. Trước đây, chặng một ăn thịt nướng, chặng hai quán rượu, chặng ba karaoke là chuẩn mực, nhưng giờ xu hướng là kết thúc ngay ở chặng một. Khi nhân viên thế hệ MZ coi trọng ‘work-life balance’, hoesik bắt buộc gần như đã biến mất, thay vào đó là những hình thức nhẹ nhàng như bữa trưa cả nhóm hay gặp nhau ở quán cà phê. Dù vậy, tiệc tất niên cuối năm hay hoesik sau khi hoàn thành dự án vẫn là phần quan trọng của văn hóa công sở Hàn Quốc.

Nói rằng cuộc sống công sở ở Hàn Quốc vất vả là đúng, nhưng bên trong đó chắc chắn cũng có những niềm vui nhỏ bé. Sự an ủi từ một ly cà phê chia sẻ cùng đồng nghiệp, niềm tự hào trước con số hiện lên trong tài khoản ngày lĩnh lương, cảm giác được giải phóng vào tối thứ Sáu – đó là những cảm xúc chỉ dân công sở mới hiểu. Điều giúp ta trụ qua ngày thứ Hai nặng nề, cuối cùng có lẽ là những người cùng làm việc và sự háo hức chờ đợi cuối tuần. Gửi tất cả những người hôm nay lại đi làm, các bạn đã rất vất vả rồi.